Lục Vị Trong Dinh Dưỡng Cân Bằng: Cách Hiểu 6 Vị Qua Bữa Ăn Hằng Ngày

 

Có bao giờ quý vị ăn một bữa rất no, nhưng cơ thể vẫn thấy thiếu thiếu điều gì đó không?

Có khi thèm chua. Có khi thèm ngọt. Có khi chỉ cần chút cay ấm là người dễ chịu hơn. Có lúc ăn quá mặn thì khát, nặng đầu. Có lúc ăn nhiều đồ đắng, đồ mát vào buổi tối thì chân lại lạnh hơn.

Sau khi học Dinh Dưỡng Cân Bằng, Gấm mới bắt đầu để ý đến một điều rất hay: trong bữa ăn, vị không chỉ để ngon miệng. Vị còn là tín hiệu để mình lắng nghe cơ thể.

Theo góc nhìn Dinh Dưỡng Cân Bằng, lục vị trong Dinh Dưỡng Cân Bằng gồm 6 vị: chua, chát, đắng, cay, mặn, ngọt. Mỗi vị có một vai trò riêng, dùng đúng lúc thì bữa ăn dễ cân bằng hơn, dùng lệch quá thì cơ thể cũng có thể lên tiếng.

Nếu quý vị chưa hiểu tổng quan phương pháp này, có thể đọc thêm bài Dinh Dưỡng Cân Bằng là gì. Còn trong bài này, Gấm xin chia sẻ thật ngắn gọn, dễ hiểu về lục vị qua bữa ăn hằng ngày.

Lục vị trong Dinh Dưỡng Cân Bằng là gì?

Lục vị trong Dinh Dưỡng Cân Bằng là 6 vị tự nhiên thường có trong bữa ăn: chua, chát, đắng, cay, mặn, ngọt.

Gấm hiểu đơn giản thế này: cơ thể không chỉ cần no. Cơ thể còn cần sự hài hòa giữa các nhóm năng lượng và các vị.

Có vị giúp bữa ăn nhẹ hơn. Có vị làm bữa ăn ấm hơn. Có vị giúp món ăn đậm đà hơn. Có vị làm mình tỉnh táo hơn vào ban ngày. Cũng có vị nếu dùng sai thời điểm, nhất là buổi tối, thì người lạnh, bụng không yên hoặc giấc ngủ khó sâu.

Vì vậy, học về lục vị trong Dinh Dưỡng Cân Bằng không phải để mình trở nên cầu kỳ. Mà là để mình biết quan sát: hôm nay cơ thể đang cần vị gì, đang thừa vị gì, đang lệch ở đâu.

Vai trò của 6 vị trong bữa ăn

Vị ngọt: nguồn năng lượng rất đáng quan sát

Ngày trước, nghe tới vị ngọt là Gấm cũng sợ. Nhưng sau này Gấm hiểu, không nên gom tất cả chữ “ngọt” vào một nỗi sợ chung.

Vị ngọt tự nhiên từ thực phẩm, trái cây chín, nước mía, nước chanh đường dùng đúng lúc, đúng lượng và phù hợp thể trạng có thể là nguồn năng lượng rất đáng quan sát, nhất là vào ban ngày.

Theo góc nhìn Dinh Dưỡng Cân Bằng, vị ngọt liên quan nhiều đến sự tỉnh táo của não bộ. Vì vậy, trong bài buổi sáng ăn cho não, Gấm có nói kỹ hơn về cách quan sát vị ngọt vào buổi sáng.

Điều quan trọng là không lạm dụng đồ ngọt công nghiệp, cũng không sợ ngọt đến mức cực đoan.

Vị chua: nhẹ, tươi, hợp hơn với ban ngày

Vị chua thường có trong chanh, cam, trái cây chua ngọt hoặc những món có vị chua nhẹ.

Theo cách Gấm đang học, vị chua hợp hơn với ban ngày, nhất là khi cơ thể cần sự tươi mới, nhẹ nhàng. Nhưng nếu buổi tối, người đang lạnh chân, khó ngủ, tiểu đêm, thì vị chua cần thận trọng hơn.

Nói vậy không có nghĩa là ai cũng phải kiêng tuyệt đối. Mỗi cơ thể mỗi khác. Nhưng nếu ăn chua buổi tối rồi thấy lạnh hơn, bụng lạnh hơn hoặc ngủ không yên, quý vị nên ghi nhận lại.

Vị đắng: dùng khéo, không lạm dụng

Vị đắng có trong khổ qua, rau đắng, một số loại rau lá hoặc thức uống có vị đắng nhẹ.

Theo góc nhìn Dinh Dưỡng Cân Bằng, vị đắng có thể phù hợp hơn vào ban ngày, khi cơ thể cần sự nhẹ và thanh. Nhưng với người đang lạnh, bụng yếu hoặc buổi tối khó ngủ, dùng quá nhiều vị đắng vào chiều tối rất đáng để quan sát.

Gấm không nói vị đắng xấu. Vấn đề là dùng lúc nào, dùng bao nhiêu và cơ thể phản hồi ra sao.

Vị cay: hơi ấm cho bữa tối

Vị cay ấm có trong gừng, tiêu, tỏi, sả, hành.

Trong lục vị trong Dinh Dưỡng Cân Bằng, vị cay là vị Gấm rất chú ý vào buổi tối. Một chút cay ấm phù hợp có thể làm bữa ăn ấm hơn, nhất là với người hay lạnh chân hoặc cơ thể mệt về chiều tối.

Ở bài buổi tối ăn cho tủy, Gấm đã chia sẻ kỹ hơn về hướng ăn ấm, món chín, đạm, chất béo phù hợp và gia vị cay ấm.

Tuy nhiên, vị cay cũng không phải càng nhiều càng tốt. Người nóng trong, xót ruột, dạ dày không yên hoặc không hợp cay thì cần rất thận trọng.

Vị mặn: vừa phải là quan trọng

Vị mặn giúp bữa ăn đậm đà hơn. Nhưng nếu ăn quá mặn, nhất là người ít vận động, ít ra mồ hôi, ngồi máy lạnh nhiều, cơ thể có thể thấy khát, nặng đầu, khó chịu hoặc nước tiểu vàng sậm hơn.

Theo góc nhìn Dinh Dưỡng Cân Bằng, vị mặn rất cần sự vừa phải.

Ở bài buổi trưa ăn cho cơ bắp, Gấm có nhắc rằng bữa trưa có thể có vị mặn vừa đủ, nhưng không nên quá tay, nhất là với người làm việc văn phòng.

Vị chát: vị ít được để ý nhưng rất đáng quan sát

Vị chát thường ít được nhắc đến hơn các vị khác. Có thể gặp trong một số loại trái, lá, hạt hoặc thực phẩm có cảm giác se nhẹ.

Theo cách Gấm hiểu, vị chát là một vị rất đáng quan sát, vì nó tạo cảm giác se, gom lại, khác với vị chua có xu hướng bung ra và tươi lên.

Gấm sẽ không nói quá sâu trong bài tổng quan này. Sau này, mình có thể viết riêng một bài về cặp chua – chát để người mới dễ hiểu hơn.

Lục vị liên quan gì đến sáng – trưa – tối?

Điều hay của lục vị trong Dinh Dưỡng Cân Bằng là nó không đứng riêng lẻ. Nó còn liên quan đến thời điểm trong ngày.

Buổi sáng, cơ thể cần sự tỉnh táo, nhẹ nhàng cho não. Vì vậy, vị ngọt tự nhiên và vị chua nhẹ thường đáng quan sát hơn.

Buổi trưa, cơ thể cần sức cho cơ bắp và lục phủ ngũ tạng. Bữa trưa cần nền vững hơn, có tinh bột, đạm vừa phải, rau quả ban ngày và vị mặn vừa đủ.

Buổi tối, cơ thể cần yên lại, ấm hơn, hướng về giấc ngủ, bàn chân và phần nền bên trong. Lúc này, vị cay ấm, món chín, đạm, chất béo phù hợp và nhóm củ dưới lòng đất thường đáng quan sát hơn. Những vị quá chua, quá đắng, quá lạnh vào buổi tối nên thận trọng, nhất là với người lạnh chân.

Hiểu như vậy, mình sẽ không còn ăn một món theo kiểu “món này tốt nên lúc nào cũng ăn”. Mình bắt đầu hỏi: món này hợp lúc nào, hợp với ai, hợp trong hoàn cảnh nào?

Sai lầm thường gặp khi ăn lệch vị

Sai lầm đầu tiên là quá sợ vị ngọt. Có người sợ đến mức ban ngày cũng không dám dùng chút vị ngọt tự nhiên nào, rồi đầu óc mệt, làm việc không bền, dễ cáu hoặc thiếu năng lượng.

Sai lầm thứ hai là ăn quá mặn. Bữa nào cũng nhiều nước tương, muối, món kho mặn, nhưng cơ thể lại ít vận động, ít ra mồ hôi. Lúc đó, cơ thể rất đáng được quan sát qua cảm giác khát, nặng đầu và màu nước tiểu.

Sai lầm thứ ba là thiếu vị cay ấm vào buổi tối. Người hay lạnh chân, khó ngủ, ăn tối quá lạnh, quá nhạt, quá sơ sài thì nên nhìn lại.

Sai lầm thứ tư là ăn chua, đắng, lạnh vào buổi tối nhưng không để ý phản ứng cơ thể. Nếu sau đó chân lạnh hơn, bụng lạnh hơn, ngủ không yên hơn, thì đây là tín hiệu rất đáng ghi nhận.

Sai lầm thứ năm là ăn theo người khác. Người này hợp vị chua, người kia không. Người này dùng cay được, người kia xót ruột. Vì vậy, lục vị không phải công thức cứng. Lục vị là cách mình học quan sát.

Người mới nên bắt đầu từ đâu?

Người mới muốn hiểu lục vị trong Dinh Dưỡng Cân Bằng không cần học quá nhiều lý thuyết.

Chỉ cần bắt đầu bằng 7 ngày quan sát.

Sau mỗi bữa ăn, quý vị ghi lại:

Hôm nay bữa ăn có vị gì nổi bật? Chua, chát, đắng, cay, mặn hay ngọt?

Ăn xong người nhẹ hay nặng?

Đầu óc tỉnh hay lừ đừ?

Bàn chân tối nay ấm hay lạnh?

Bụng có êm không?

Nước tiểu vàng sậm, vàng nhạt hay trong?

Giấc ngủ có yên không?

Sau 7 ngày, quý vị sẽ bắt đầu thấy cơ thể mình đang nghiêng về vị nào, thiếu vị nào, hoặc dùng sai thời điểm ở đâu.

Mỗi cơ thể mỗi khác, quý vị hãy quan sát cảm giác sau bữa ăn và điều chỉnh cách ăn cho phù hợp với mình nhé.

Lời nhắn từ Hồng Gấm

Gấm viết bài này để chia sẻ cách Gấm hiểu về lục vị trong Dinh Dưỡng Cân Bằng một cách thật đời thường.

Thức ăn không chỉ có no và đói. Thức ăn còn có vị. Mà mỗi vị lại có thể cho mình một tín hiệu để hiểu cơ thể hơn.

Khi biết quan sát 6 vị chua, chát, đắng, cay, mặn, ngọt, mình sẽ bớt cực đoan hơn. Mình không còn sợ món này tuyệt đối, cũng không thần thánh món kia quá mức. Mình học cách ăn đúng lúc hơn, vừa hơn và hợp với thể trạng hơn.

Gấm không phải bác sĩ. Những điều Gấm chia sẻ là trải nghiệm cá nhân, là góc nhìn học được từ Dinh Dưỡng Cân Bằng và quá trình quan sát cơ thể trong đời sống hằng ngày. Nội dung này không thay thế chăm sóc y khoa. Nếu quý vị có dấu hiệu bất thường, nặng hoặc kéo dài, mình nên thăm khám và theo dõi chuyên môn kịp thời.

Nếu quý vị đang ăn uống rất cố gắng nhưng cơ thể vẫn mệt, lạnh chân, khó ngủ, hay quên, ăn no mà vẫn thiếu năng lượng hoặc chưa biết bắt đầu quan sát bữa ăn từ đâu, quý vị có thể nhắn Zalo cho Hồng Gấm 093 200 8883.

Gấm sẽ lắng nghe câu chuyện của mình trước, rồi gợi ý từng bước quan sát cơ thể và chăm sóc bữa ăn phù hợp hơn với thể trạng.

Câu hỏi thường gặp

Lục vị trong Dinh Dưỡng Cân Bằng là gì?

Lục vị trong Dinh Dưỡng Cân Bằng gồm 6 vị: chua, chát, đắng, cay, mặn, ngọt. Đây là cách Gấm học quan sát bữa ăn để hiểu cơ thể đang cần gì và nên điều chỉnh ra sao.

Có cần bữa nào cũng đủ cả 6 vị không?

Không nhất thiết. Điều quan trọng là quan sát tổng thể trong ngày và theo thời điểm. Có vị hợp ban ngày hơn, có vị cần thận trọng hơn vào buổi tối, tùy thể trạng từng người.

Vị ngọt có xấu không?

Không nên hiểu cứng như vậy. Vị ngọt tự nhiên dùng đúng lúc, đúng lượng và phù hợp thể trạng rất đáng quan sát. Nhưng đồ ngọt công nghiệp hoặc dùng quá nhiều thì nên thận trọng.

Buổi tối có nên ăn chua và đắng không?

Với người hay lạnh chân, khó ngủ, tiểu đêm hoặc bụng lạnh, nên thận trọng với vị chua, đắng, lạnh vào buổi tối. Hãy quan sát phản ứng cơ thể sau ăn.

Lục vị có thay thế chăm sóc y khoa không?

Không. Đây là góc nhìn chăm sóc bữa ăn và lắng nghe cơ thể hằng ngày. Nếu có dấu hiệu bất thường, nặng hoặc kéo dài, quý vị nên theo dõi y khoa kịp thời.